เกรดกระดาษลูกฟูกมีอะไรบ้าง เลือกอย่างไรให้ตรงงาน

ตารางนี้รวมทั้งหกเกรดพร้อมชื่ออื่นที่พบในใบเสนอราคาของโรงงานอื่น ดูภาพรวมก่อนแล้วค่อยลงรายละเอียดตามลักษณะงาน

หกเกรดนี้คือชุดที่โรงงาน Auto Boxes ผลิตได้จริง สเปกและขนาดที่สั่งได้ดูได้ที่หน้า แผ่นกระดาษลูกฟูก

CA อยู่คนละกลุ่มกับห้าเกรดแรก เพราะทำหน้าที่ต่างกัน กระดาษตัวนี้ถูกขึ้นรูปเป็นคลื่นเพื่อสร้างระยะห่างระหว่างแผ่นผิวสองด้าน จึงไม่ได้ออกแบบมาให้รับแรงกดโดยตรงหรือใช้เป็นผิวนอกสำหรับงานพิมพ์

สองคำนี้ถูกใช้สลับกันบ่อย จนหลายคนเข้าใจว่าเป็นเรื่องเดียวกัน เกรดหมายถึงคุณสมบัติของเนื้อกระดาษ ส่วนลอนหมายถึงรูปทรงของคลื่นตรงกลางและความสูงของมัน

กล่องหนึ่งใบมีทั้งสองอย่างเสมอ สเปกที่เขียนว่ากล่องสามชั้น KA150 ลอน C หมายถึงผิวนอกใช้กระดาษเกรด KA แกรม 150 และคลื่นตรงกลางเป็นลอน C สูงราว 3.5 มิลลิเมตร ถ้าเปลี่ยนแค่เกรดโดยไม่แตะลอน ความสามารถในการวางซ้อนแทบไม่ขยับ เพราะแรงกดแนวตั้งถูกรับด้วยความสูงของลอนเป็นหลัก

หลักที่ใช้ได้เวลาคุยกับฝ่ายขายคือ เกรดตอบเรื่องเนื้อกระดาษ ทั้งความเหนียว การทนชื้น และงานพิมพ์ ส่วนลอนตอบเรื่องโครงสร้าง ทั้งการรับแรงกดแนวตั้งและการซับแรงกระแทก รายละเอียดของลอนแต่ละแบบและความสูงจริงอ่านต่อได้ที่ โครงสร้างกระดาษลูกฟูก ลอน E B C BE BC ต่างกันอย่างไร

คำถามนี้ตอบด้วยลำดับเดียวไม่ได้ เพราะสามมิติที่วัดกันจริงให้ผลลัพธ์ต่างกัน

KH ชนะทั้งความแข็งแรงและการทนชื้น แต่ตลาดกลับใช้ KA มากกว่าอย่างชัดเจน เหตุผลอยู่ที่ความคล่องตัวมากกว่าคุณสมบัติ เพราะ KA หาวัตถุดิบได้ง่ายกว่า ราคาต่อแผ่นถูกกว่า และรอบผลิตสั้นกว่า KH จึงคุ้มเฉพาะงานที่ความชื้นเป็นตัวแปรจริงจังอย่างห้องเย็นหรือผลไม้สด ส่วนงานอุตสาหกรรมทั่วไปที่ต้องการความแข็งแรง KA ให้ผลลัพธ์คุ้มกว่าเมื่อคิดรวมทั้งราคาและเวลารอของ

ในทางกลับกัน งานที่ต้องวางโชว์หน้าร้านและพิมพ์สีให้ตรงเฉดแบรนด์ WS คือคำตอบ แม้ค่าความแข็งแรงจะไม่ได้นำหน้า เพราะงานประเภทนั้นวัดผลกันที่ภาพลักษณ์บนชั้นวางเป็นหลัก

จุดที่ฝ่ายจัดซื้อพลาดบ่อยคือเลือกเกรดจากมิติเดียว เช่นเลือก KH เพราะเห็นว่าแข็งแรงที่สุด ทั้งที่งานเป็นกล่องขายปลีกที่ต้องพิมพ์สี่สี ผลคือจ่ายค่าเกรดเพิ่มแล้วยังได้งานพิมพ์ที่สู้ WS ไม่ได้

ตัวอักษรเกรดในไทยไม่มีมาตรฐานกลางบังคับ แต่ละโรงกระดาษจึงตั้งรหัสของตัวเองตามที่เคยใช้กันมา คนที่กำลังเทียบใบเสนอราคาสามเจ้าจึงเจอชื่อคนละชุดทั้งที่เป็นกระดาษคุณสมบัติเดียวกัน ชื่ออื่นที่พบบ่อยของแต่ละเกรดอยู่ในคอลัมน์ที่สองของตารางข้างบน

ที่จริงแล้วรหัสเหล่านี้มีที่มาจากคำสองคำที่เป็นศัพท์มาตรฐานของอุตสาหกรรมกระดาษ คำแรกคือ Kraftliner หมายถึงกระดาษผิวกล่องที่ผลิตจากเยื่อไม้สด เส้นใยยาวและเหนียว ให้ความแข็งแรงสูง คำที่สองคือ Testliner หมายถึงกระดาษผิวกล่องที่ผลิตจากเยื่อรีไซเคิลเป็นหลัก เส้นใยสั้นกว่าเพราะผ่านการใช้งานมาแล้ว ส่วนกระดาษลอนตรงกลางเรียกว่า Corrugating Medium

รหัสเกรดส่วนใหญ่จึงขึ้นต้นด้วยตัว K ตามคำว่า Kraft บางส่วนขึ้นต้นด้วยตัว T ตามคำว่า Test และตัว C มาจาก Corrugating แต่ตัวอักษรตัวที่สองเป็นชื่อรุ่นที่แต่ละโรงกำหนดเอง บางโรงยังใช้ตัว K นำหน้ากับสินค้าที่ตัวเองระบุว่าเป็น Testliner ด้วย รหัสอย่าง KA จึงไปโผล่ได้ทั้งในกลุ่มที่เรียกว่า Kraftliner และกลุ่มที่เรียกว่า Testliner แล้วแต่ว่าใครเป็นคนตั้งชื่อ

อีกอย่างที่ทำให้แบ่งกลุ่มได้ไม่ชัดเจนคือ โรงกระดาษบางรายระบุเองว่ากระดาษผิวของเขามีสามชั้น และใช้ทั้งเยื่อไม้สดกับเยื่อรีไซเคิลผสมกันในแผ่นเดียว ตัวอักษรนำหน้าจึงบอกได้แค่แนวทางกว้าง ๆ ไม่ได้บอกว่าแผ่นนั้นใช้เยื่อแบบไหนผสมกันอยู่เท่าไร

รหัสที่พบในตลาดมีหลายสิบตัว ตารางนี้จัดตามหน้าที่ในแผ่นลูกฟูกแทนการจัดตามผู้ผลิต

วิธีเทียบที่ปลอดภัยกว่าการดูตัวอักษรคือถามคุณสมบัติกลับไปสามข้อ หนึ่งคือกระดาษตัวนี้ทำจากเยื่อใยยาวหรือเยื่อรีไซเคิล สองคือมีการผสมสารทนชื้นในเนื้อเยื่อหรือไม่ สามคือแกรมกี่กรัม สามคำตอบนี้ระบุตัวกระดาษได้ตรงกว่ารหัสตัวอักษร และทำให้เห็นทันทีว่าใบเสนอราคาที่ถูกกว่านั้นถูกเพราะลดเกรดหรือลดแกรม

ถ้าเกรดที่ใช้อยู่เดิมเรียกชื่อไม่ตรงกับรหัสไหนในตารางเลย วิธีที่เร็วที่สุดคือส่งสเปกเดิมหรือกล่องตัวอย่างให้ทีม Technical Service ดู แล้วให้เทียบกลับมาว่าตรงกับเกรดใด การเดาจากตัวอักษรอย่างเดียวเสี่ยงได้กระดาษคนละคุณสมบัติกับที่เคยใช้

สำหรับวิธีอ่านสเปกเต็มรูปแบบอย่าง KA150/CA105/CA105 และแบบย่อ KA150/M อ่านต่อได้ที่ กระดาษ KA คืออะไร ซึ่งไล่ทีละชั้นให้เห็นว่าตัวไหนคือผิวนอกและตัวไหนคือผิวใน

แกรม (Grammage) คือน้ำหนักกระดาษต่อพื้นที่หนึ่งตารางเมตร หน่วยเป็นกรัม กระดาษ 150 แกรมหมายถึงกระดาษขนาดหนึ่งคูณหนึ่งเมตรชั่งได้ 150 กรัม ตัวเลขที่สูงขึ้นหมายถึงเนื้อกระดาษแน่นขึ้น ซึ่งช่วยเรื่องการต้านการเจาะทะลุและการรับแรงดึงที่ผิวกล่อง

แกรมที่ใช้ในงานกล่องลูกฟูกไม่ได้เลือกได้ทุกตัวเลข โรงกระดาษผลิตออกมาเป็นค่ามาตรฐานไม่กี่ค่า ฝั่งกระดาษผิวที่พบบ่อยคือ 125, 150, 185 และ 230 แกรม ส่วนกระดาษลอนกลางเริ่มที่ 105 และ 125 แกรม ค่าแกรมของแต่ละเกรดที่สั่งได้จริงอยู่ในตารางหัวข้อแรก การขอแกรมที่อยู่นอกค่ามาตรฐานมักทำให้รอบผลิตยาวขึ้น เพราะต้องสั่งกระดาษเป็นล็อตเฉพาะ

จุดที่อ่านผิดกันบ่อยคือคิดว่ากล่องมีแกรมเดียว สเปกกล่องสามชั้นระบุแกรมของทั้งสามชั้นแยกกัน เช่น KA150/CA105/CA105 หมายถึงผิวนอก 150 แกรม ลอนกลาง 105 แกรม และผิวใน 105 แกรม รวมกันได้ราว 360 แกรมต่อตารางเมตร ตัวเลขรวมนี้ยังไม่ใช่น้ำหนักจริงของแผ่น เพราะกระดาษลอนถูกขึ้นรูปเป็นคลื่นจึงกินความยาวมากกว่าแผ่นผิว น้ำหนักจริงจะสูงกว่าผลบวกอยู่เล็กน้อย ตัวเลขรวมใช้ประเมินน้ำหนักกล่องและค่าขนส่งได้ แต่ใช้ประเมินความแข็งแรงไม่ได้ เพราะความแข็งแรงขึ้นกับว่าแกรมนั้นไปอยู่ชั้นไหน

แต่การเพิ่มแกรมอย่างเดียวมักจ่ายเพิ่มแล้วได้ความแข็งแรงเพิ่มไม่มาก ความแข็งแรงจริงของกล่องเกิดจากสามอย่างทำงานร่วมกัน คือเกรดกระดาษ แกรม และชนิดของลอน กล่องที่ใช้ KA125 กับลอน BC มักรับแรงกดแนวตั้งได้ดีกว่ากล่องที่ใช้ KA185 กับลอน B เพราะโครงสร้างห้าชั้นสร้างระยะห่างระหว่างแผ่นผิวได้มากกว่า และต้นทุนก็มักถูกกว่าการดันแกรมขึ้นไปเรื่อย ๆ

คำถามที่ควรถามก่อนเพิ่มแกรมคือกล่องเสียหายแบบไหน ถ้ากล่องยุบตัวตอนวางซ้อน ตัวที่ต้องแก้คือลอนและจำนวนชั้น ถ้าผิวกล่องฉีกหรือถูกเจาะทะลุจากสินค้าที่มีเหลี่ยมมุม การขยับเกรดหรือแกรมของผิวนอกจึงจะตรงปัญหา

ตารางนี้ใช้เป็นจุดตั้งต้นได้ แต่สเปกสุดท้ายต้องคิดจากลักษณะสินค้า น้ำหนักจริง วิธีวางเรียงซ้อน ระยะเวลาเก็บในคลัง และวิธีขนส่งประกอบกัน เพราะสินค้าน้ำหนักเท่ากันสองอย่างที่วางซ้อนคนละแบบ ต้องการสเปกไม่เท่ากัน

คู่ที่คนสับสนมากที่สุดคือ KA กับ KI เพราะค่าความต้านแรงดันทะลุอยู่ระดับเดียวกัน จุดตัดสินอยู่ที่การทนชื้นและงานพิมพ์ เทียบทีละมิติได้ที่ KA กับ KI ต่างกันอย่างไร

หน้านี้ครอบคลุมเฉพาะเรื่องเกรดและแกรม ส่วนที่เหลือของสเปกกล่องคือขนาดและจำนวนชั้น ซึ่งเปลี่ยนทั้งราคาต่อใบและความสามารถในการวางซ้อนได้มากกว่าการขยับเกรดหนึ่งขั้น วิธีวัดขนาดภายในให้ตรงกับสินค้าจริงอยู่ที่ คู่มือขนาดกล่องกระดาษลูกฟูก

CA กับ M ในสเปกเป็นตัวเดียวกันไหม
ตัวเดียวกัน M ย่อมาจาก Medium ซึ่งหมายถึงกระดาษลอนกลาง และค่ามาตรฐานที่ใช้ทำลอนคือเกรด CA อยู่แล้ว สเปกที่เขียนว่า KA150/M จึงอ่านได้เท่ากับ KA150/CA โดยไม่ได้ระบุแกรมของลอนไว้ ถ้าต้องเทียบราคาระหว่างโรงงานควรขอให้ระบุแกรมของลอนกลับมาด้วย

กระดาษลูกฟูก 2 ชั้นกับ 3 ชั้น ใช้เกรดต่างกันไหม
ใช้เกรดชุดเดียวกันได้ทั้งคู่ ต่างกันที่จำนวนแผ่น บอร์ดสองชั้นมีผิวเดียวประกบกับลอน จึงใช้เป็นแผ่นรองหรือแผ่นห่อมากกว่าจะขึ้นรูปเป็นกล่อง ส่วนบอร์ดสามชั้นมีผิวสองด้านประกบลอนตรงกลาง เกรดที่เลือกจึงมีผลกับความแข็งแรงมากกว่าในกรณีสามชั้น

เกรดกระดาษมีผลกับราคากล่องมากแค่ไหน
มีผลชัดเจนแต่ไม่ใช่ตัวเดียวที่กำหนดราคา การขยับเกรดหนึ่งขั้น เช่นจาก KK เป็น KA ทำให้ค่ากระดาษต่อแผ่นเปลี่ยน ขณะที่จำนวนชั้น ชนิดลอน ขนาดกล่อง และจำนวนสีที่พิมพ์ก็ขยับราคาไปพร้อมกัน รายละเอียดว่าอะไรบวกเข้ามาตรงไหนอ่านได้ที่ ปัจจัยที่กำหนดราคากล่องกระดาษลูกฟูก

เกรดเดียวกันแต่คนละโรงงานผลิต คุณภาพเท่ากันไหม
ไม่จำเป็นต้องเท่ากัน เพราะรหัสเกรดบอกชนิดของเยื่อและคุณสมบัติกว้าง ๆ แต่ค่าจริงอย่างความต้านแรงดันทะลุขึ้นกับโรงกระดาษที่ผลิตม้วนนั้นและล็อตที่ได้มา วิธีตรวจที่ใช้ได้จริงคือขอค่าทดสอบของแผ่นที่จะใช้จริง ไม่ใช่ดูแค่ตัวอักษรบนใบเสนอราคา

WS กับ KI เกรดไหนพิมพ์ลายได้สวยกว่า
WS ให้งานพิมพ์คมชัดกว่าและคุมเฉดสีได้แม่นกว่า เพราะผิวขาวไม่ดึงสีที่พิมพ์ทับให้เพี้ยน ส่วน KI ผิวเป็นโทนน้ำตาลอ่อน สีที่พิมพ์ลงไปจะอมโทนกระดาษเสมอ งานที่ต้องตรงเฉด Pantone จึงต้องใช้ WS ส่วนงานที่ตั้งใจให้ดูเป็นโทนธรรมชาติ KI ให้ผลที่ตรงกับภาพลักษณ์นั้นมากกว่าและราคาถูกกว่า